Jeżeli kontakt z dzieckiem nie odbył się wskutek niewykonania lub niewłaściwego wykonania obowiązków wynikających z orzeczenia albo odpowiedniej ugody, można żądać zwrotu uzasadnionych wydatków poniesionych w związku z jego przygotowaniem. To odrębny mechanizm od sum pieniężnych za naruszanie kontaktów. Najważniejsze są konkretny obowiązek, przyczyna nieodbycia spotkania oraz rzeczywiście poniesiony i uzasadniony koszt.
Najpierw dokument, który określa obowiązki
Art. 598¹⁷ KPC odnosi się do kontaktów uregulowanych orzeczeniem lub ugodą zawartą przed sądem albo mediatorem. Trzeba odczytać termin, miejsce, zasady odbioru i ewentualne dodatkowe obowiązki. Swobodne rodzinne uzgodnienie może mieć znaczenie dowodowe, lecz nie należy bez sprawdzenia utożsamiać go z podstawą szczególnego postępowania wykonawczego.
Jeśli harmonogram jest niejednoznaczny, najpierw trzeba wyjaśnić, jakie działanie rzeczywiście wynikało z dokumentu. Kosztowna podróż do miejsca wybranego jednostronnie przez rodzica nie tworzy automatycznie roszczenia wobec drugiej osoby. Zapis kontaktów, korespondencja o wykonaniu i dokumenty wydatków powinny układać się w jedną chronologię.
Przy zagranicznym orzeczeniu lub ugodzie dochodzi sprawdzenie właściwego reżimu uznania i wykonalności. Nie wystarczy ogólnie napisać, że kontakty ustalił sąd za granicą. Przed wniesieniem wniosku należy ustalić, jaki dokument można wykonać w Polsce i jakie potwierdzenia są wymagane w konkretnej sytuacji.
Co musi łączyć brak kontaktu z zachowaniem drugiej strony
W podstawowym wariancie kontakt nie dochodzi do skutku wskutek niewykonania lub niewłaściwego wykonania obowiązków przez osobę, pod której pieczą dziecko pozostaje. Nie wystarczy sam fakt, że rodzic przyjechał i nie spotkał się z dzieckiem. Trzeba wykazać związek z naruszeniem konkretnego obowiązku tej osoby.
Dlatego znaczenie mają przyczyny i przebieg zdarzenia: co ustalono, kiedy przekazano informację o przeszkodzie, jakie były możliwości wykonania i dlaczego kontakt nie nastąpił. Choroba, awaria, odmowa dziecka oraz jednostronna zmiana terminu mogą wymagać różnej oceny. Nie należy stosować jednej automatycznej kwalifikacji do każdego nieodbytego spotkania.
W sprawie spornej warto oddzielić potwierdzone fakty od interpretacji. Wiadomość o odwołaniu ma konkretną datę; twierdzenie, że została wysłana wyłącznie ze złośliwości, wymaga innej podstawy. Dla żądania kosztów ważniejsze może być ustalenie obowiązku, skutku i wydatku niż rozbudowany opis dawnego konfliktu.
Jakie wydatki można przedstawić
Przepis obejmuje uzasadnione wydatki poniesione w związku z przygotowaniem kontaktu, w tym wskazane ustawą koszty podróży i pobytu. To nie jest automatyczny zwrot każdej sumy, którą rodzic wydał w podobnym czasie. Trzeba wskazać rzeczywisty wydatek, jego związek z konkretnym kontaktem i racjonalne uzasadnienie wysokości.
Przy podróży zachowaj bilety, potwierdzenie zapłaty, trasę i termin. Gdy użyto samochodu, opisz rzeczywistą trasę, sposób obliczenia i materiał potwierdzający koszt. Nie należy bez podstawy traktować dowolnej stawki za kilometr jako wiążącej sąd taryfy rodzinnej. Przy noclegu znaczenie ma potrzeba pobytu i możliwość jego odwołania.
Jeśli część wydatku zwrócono, uzyskano zwrot za anulowany bilet albo wykorzystano usługę w innym celu, pokaż to w rozliczeniu. Koszt wspólnej podróży kilku osób wymaga wyjaśnienia udziałów. Nie wolno przedstawić jednej faktury kilka razy przy kolejnych odwołanych spotkaniach.
Utracony zarobek, ogólne poczucie krzywdy i czas poświęcony na przygotowania nie są po prostu rachunkiem za podróż. Jeżeli rozważane jest inne roszczenie, wymaga ono odrębnej podstawy. Wniosek z art. 598¹⁷ powinien pozostać skupiony na wydatkach objętych tym przepisem.
Także rodzic uprawniony do kontaktu może naruszać obowiązki
Art. 598¹⁷ § 2 nakazuje odpowiednio stosować regułę zwrotu również wtedy, gdy obowiązki dotyczące kontaktu narusza osoba do niego uprawniona. Nie jest to więc jednostronne narzędzie dostępne wyłącznie rodzicowi odwiedzającemu. Należy sprawdzić, jakie obowiązki obciążały każdą stronę i jakie uzasadnione wydatki pozostają z nimi związane.
Hipotetyczny przykład: osoba sprawująca pieczę przygotowała wymagany dokumentem przewóz dziecka, lecz drugi rodzic naruszył uzgodniony i obowiązujący sposób wykonania kontaktu. Sam rachunek nie rozstrzyga sprawy, ale ocena nie może pominąć § 2 wyłącznie dlatego, że wnioskodawca nie jest rodzicem przyjeżdżającym na spotkanie.
Jeżeli kontakty dotyczą innego bliskiego, trzeba również ustalić właściwy zakres praw i obowiązków. Odrębnie opisano kontakty rodzeństwa i innych osób bliskich z dzieckiem. Nie należy zakładać, że każda rodzinna relacja daje identyczny harmonogram lub identyczne roszczenie kosztowe.
Zwrot kosztów i suma za naruszenia to różne żądania
Mechanizm z art. 598¹⁵–598¹⁶ dotyczy zagrożenia, a następnie nakazania zapłaty określonej sumy przy naruszaniu obowiązków. Żądanie z art. 598¹⁷ dotyczy natomiast uzasadnionych wydatków. Nie należy nazywać zwrotu biletu karą pieniężną ani utożsamiać jego wysokości z kwotą wcześniej określoną za każde naruszenie.
Wniosek o zwrot kosztów nie wymaga sztucznego dopisywania wcześniejszego zagrożenia zapłatą jako warunku, którego art. 598¹⁷ sam nie ustanawia. Potrzebne jest natomiast wykazanie jego własnych przesłanek. Jeżeli równolegle zgłaszane są inne żądania wykonawcze, trzeba je rozdzielić i każdemu przypisać właściwe fakty oraz podstawę.
Ogólne ustalanie, zmianę i wykonywanie kontaktów opisuje istniejący poradnik o kontaktach z dzieckiem. Przy rozliczeniu wydatków odczytaj z dokumentu tylko te obowiązki i terminy, które dotyczą wskazanego nieodbytego spotkania. Praktyczne przeszkody pośrednich rozmów omawia natomiast poradnik o telefonicznych i internetowych kontaktach.
Co dołączyć do wniosku i jak działa postępowanie
Do wniosku rozpoczynającego postępowanie należy dołączyć odpis wykonalnego orzeczenia lub ugody dotyczącej kontaktów. Wskaż konkretną kwotę, zdarzenie, naruszony obowiązek i dokumenty kosztów. Pomocna tabela zawiera datę kontaktu, działanie wymagane od uczestnika, rzeczywisty przebieg, dowód naruszenia, wydatek i ewentualny zwrot jego części.
W sprawach wykonywania kontaktów sąd nie działa na zasadzie wszczęcia z urzędu z art. 570 KPC. Wniosku wymaga także wydanie kolejnego postanowienia w tym trybie. Przed rozstrzygnięciem sąd wysłuchuje uczestników. Nie należy oczekiwać, że samo przesłanie kolejnej faktury do dawnych akt zawsze zastąpi odpowiednie żądanie.
Na postanowienie dotyczące zwrotu wydatków przysługuje zażalenie. Prawomocne postanowienie jest tytułem wykonawczym bez konieczności nadawania klauzuli wykonalności. Środek i termin trzeba ustalić na podstawie doręczenia oraz pouczenia; różnicę między rozstrzygnięciami wyjaśnia poradnik o zaskarżeniu w sprawie władzy lub kontaktów.
Ustawa przewiduje umorzenie, gdy przez sześć miesięcy od uprawomocnienia ostatniego postanowienia nie wpłynie kolejny wniosek w sprawach wykonywania kontaktów. Nie jest to ogólny sześciomiesięczny termin do każdego możliwego roszczenia rodzinnego. Do tego trybu nie stosuje się również ogólnej zmiany postanowienia z art. 577. Art. 23 pkt 1 ustawy o kosztach przewiduje co do zasady 100 zł od wniosku wszczynającego postępowanie nieprocesowe lub jego samodzielną część, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Możliwe zwolnienie na wniosek wymaga przesłanek i oświadczenia z art. 102. Nie należy zakładać automatycznego zwolnienia tylko dlatego, że spór dotyczy dziecka.
Przed konsultacją rodzinną w Legnicy przygotuj dokument kontaktów i jedno rozliczenie każdego zdarzenia. Najważniejsze jest wykazanie, dlaczego wydatek powstał i dlaczego powinien obciążać drugą osobę. Obszerny zbiór wiadomości bez przypisania do dat i kosztów może tego nie wyjaśniać.
Podstawy prawne i stan opracowania
- Kodeks postępowania cywilnego: art. 598¹⁷ § 1, art. 598¹⁷ § 1, art. 582¹ § 2 pkt 1, art. 598¹⁷ § 2, art. 598¹⁵–598¹⁷, art. 598¹⁹, art. 598¹⁸, art. 598¹⁷ § 3–4, art. 598²⁰–598²¹.
- Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych: art. 23 pkt 1, art. 102.
Stan prawny opracowania: 20 października 2026 r. Zastosowanie opisanych zasad zależy od dokumentów i okoliczności konkretnej sprawy.