Autor:

W każdej sprawie o rozwód sąd zarządza dowód z przesłuchania stron. Nie oznacza to, że małżonkowie mają odtworzyć wyuczoną mowę albo zgodną wersję dopasowaną do oczekiwanego wyniku. Chodzi o fakty istotne dla rozkładu pożycia, dzieci i pozostałych rozstrzygnięć. Trzeba odróżnić tę czynność od zeznań świadka i od samego stanowiska przedstawionego przez pełnomocnika.

Dlaczego przesłuchanie jest ważne także przy zgodzie

Art. 432 k.p.c. nakazuje przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron w rozwodzie i separacji, przy odpowiednim stosowaniu art. 302 § 1. Art. 431 nie pozwala oprzeć rozstrzygnięcia wyłącznie na uznaniu lub przyznaniu faktów. Wspólna zgoda na rozwód nie jest więc prostym zastąpieniem dowodzenia podpisanym formularzem.

Art. 441 wskazuje przede wszystkim okoliczności rozkładu, sytuację dzieci, a przy uznaniu powództwa także przyczyny uznania. Art. 442 dopuszcza ograniczenie dowodów do przesłuchania stron, gdy pozwany uznaje żądanie i małżonkowie nie mają wspólnych małoletnich dzieci. To możliwość w określonym układzie, nie gwarancja zakończenia każdej zgodnej sprawy na pierwszej czynności.

Fakty o relacji, a nie nazwy prawne

Przygotuj chronologię wspólnego życia i zmian. Odróżnij datę wyprowadzki, ustanie określonej sfery relacji, próby pojednania i aktualną organizację. Jeśli czegoś nie pamiętasz dokładnie, oznacz przybliżenie. Nie trzeba wymyślać jednego dnia rozpadu całej relacji, jeżeli faktycznie zmiany następowały stopniowo.

Wyjaśnij sens obecnych kontaktów. Rozmowa o dziecku, wspólny rachunek i próba odbudowy związku nie są identycznymi zdarzeniami. Nie ukrywaj współpracy, która nadal istnieje, tylko dlatego, że boisz się pytania o rozkład. Jej rzeczywisty cel i kontekst mogą być bardziej istotne niż samo stwierdzenie, że kontakt nastąpił.

Przygotowanie, które pomaga odpowiedzieć rzeczowo

  • Przeczytaj własne pisma i wskaż rzeczywiste nieścisłości przed czynnością.
  • Ułóż daty istotnych zdarzeń z oznaczeniem niepewności.
  • Oddziel własną obserwację od informacji od innej osoby.
  • Sprawdź aktualne potrzeby dzieci i realną organizację życia.
  • Ustal, które dokumenty potwierdzają określone twierdzenie.
  • Zapisz pytania o procedurę, zamiast przygotowywać nieprawdziwe odpowiedzi.

Nie uzgadniaj z drugim małżonkiem lub świadkami fikcyjnej wspólnej historii. Zgodne stanowisko procesowe nie wymaga, aby każda osoba znała identyczne sformułowania i wspomnienia. Pełnomocnik może pomóc zrozumieć przedmiot dowodu, lecz nie zastępuje osobistej wiedzy strony i nie powinien tworzyć zdarzeń, których nie było.

Przyrzeczenie i pouczenia

Art. 303 przewiduje najpierw przesłuchanie bez przyrzeczenia. Jeśli nie wyjaśni ono dostatecznie faktów, sąd może ponownie przesłuchać wybraną stronę po odebraniu przyrzeczenia. Nie oznacza to obowiązkowego identycznego etapu w każdej sprawie ani tego, że wcześniejsza wypowiedź może być dowolnie nieprawdziwa.

Art. 304 nakazuje uprzedzić o obowiązku mówienia prawdy i możliwości ponownego przesłuchania po przyrzeczeniu. Przed jego odebraniem uprzedza się o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania. Nie należy utożsamiać każdej pierwszej wypowiedzi strony z identyczną czynnością świadka pouczonego w innym trybie. Jednocześnie brak przyrzeczenia nie jest zachętą do kłamstwa ani obietnicą braku innych prawnych konsekwencji.

Gdy jedna strona nie może być przesłuchana

Art. 302 § 1 pozwala sądowi ocenić, czy przesłuchać jedną stronę lub pominąć dowód, gdy z przyczyn faktycznych lub prawnych nie można przesłuchać obu. Reguła obejmuje także niestawiennictwo lub odmowę. Nie należy zatem obiecywać, że brak udziału jednej osoby zawsze zatrzyma postępowanie. Znaczenie ma konkretna sytuacja i odpowiednie stosowanie przepisu w rozwodzie.

Art. 429 przewiduje możliwość grzywny przy nieusprawiedliwionym braku osobistego stawiennictwa, lecz wyklucza przymusowe sprowadzenie strony do sądu. To inna reguła niż dla świadka. Wezwanie trzeba przeczytać, a rzeczywistą przeszkodę należycie zgłosić. Nie zakładaj, że obecność pełnomocnika zawsze znosi wymaganie osobistej czynności. Szczególny art. 428 § 1 przewiduje jednak zawieszenie przy nieusprawiedliwionym niestawiennictwie powoda na pierwszym posiedzeniu wyznaczonym na rozprawę. Przy ocenie tej podstawy trzeba jednak uwzględnić zastępstwo procesowe: jeżeli na tym posiedzeniu stawia się prawidłowo ustanowiony pełnomocnik powoda, sama nieobecność powoda nie uzasadnia zawieszenia z art. 428 § 1. Tak wyjaśnił Sąd Apelacyjny w Katowicach w postanowieniu I ACz 1399/19. Nie uchyla to osobnego wezwania do osobistego stawiennictwa i możliwej grzywny z art. 429; sąd odrębnie ocenia przeprowadzenie dowodu zgodnie z art. 432 i 302 § 1. Podjęcie postępowania następuje na wniosek powoda, nie wcześniej jednak niż po upływie trzech miesięcy od zawieszenia. Jeżeli powód nie zgłosi takiego wniosku w ciągu roku od zawieszenia, sąd umorzy postępowanie zgodnie z § 2.

Jeżeli problem dotyczy zdolności do samodzielnego działania w procesie, przejdź do omówienia reprezentacji małżonka bez zdolności procesowej. Pozwala to oddzielić przygotowanie do przesłuchania od uporządkowania dokumentów przedstawiciela.

Pytania i zapis czynności

Jeśli pytanie jest niezrozumiałe, poproś o wyjaśnienie. Odpowiadaj na rzeczywisty zakres, nie dopowiadając brakujących faktów z przypuszczenia. Gdy widzisz pomyłkę w zapisie, wskaż konkretną różnicę we właściwym trybie. Nie zmieniaj samodzielnie urzędowego odpisu. Prywatność rozprawy i nagrywanie mają odrębne ograniczenia, szczególnie przy drzwiach zamkniętych.

Relacje świadków i ich prawo odmowy również wymagają osobnej oceny. Konsultacja z adwokatem prowadzącym rozwody w Legnicy powinna pomóc uporządkować fakty i zrozumieć procedurę. Nie daje podstawy do obietnicy, że określona gotowa wypowiedź zapewni rozwód, winę drugiej osoby albo konkretną ocenę rodzicielstwa.

Źródła i stan prawny

Stan prawny: 20 października 2026 r. Informacje mają charakter ogólny; zastosowanie przepisu wymaga sprawdzenia dokumentów i okoliczności konkretnej sprawy.